Anne Bilgilendirme Rehberi Sevgili Anneler; Bebeğiniz emme refleksi ile doğar ve vücudunuz ona gereken en ideal besini vermek için çoktan hazırlanmıştır.


Bu kitapçık sizlere anne sütünün faydalarını anlatmak ve emzirmenizi kolaylaştırmak için hazırlanmıştır. Kitapçığımızı okuduğunuzda;
  •   Anne sütünün neden en ideal besin olduğunu,
  •   Emzirmenin bebeğinize, size, ailenize ve toplum sağlığına faydalarını,
  •   Emzirmeye doğru ve iyi bir başlangıç yapmayı,
  •   Emzirme hakkında sıkça sorulan soruların yanıtlarını,
  •   Emzirmenin neden halk sağlığını iyileştirecek bir koruyucu hekimlik olduğunu,
  •   Emzirme konusunda ne zaman, nasıl ve kimden yardım isteyeceğinizi öğreneceksiniz.

Anne Sütü Bebekler İçin Neden En İdeal Besindir?

Anne sütü ile beslenme en doğal ve en sağlıklı yöntemdir. Bebeklerin normal büyüme ve gelişmelerini sağlayacak en uygun besin anne sütüdür.
Hiçbir mama veya sütanne sütünün yerini tutamaz.
Aileye hiçbir yük getirmeden doğumdan sonra 6 ay bebeğin tüm besin gereksinimlerini ( enerji, protein, yağ, vitamin ve mineral ) karşılayacak özelliktedir.

Doğumdan sonra ilk 5 gün gelen süte kolosturum denir. Kolosturum miktar olarak az olmasına rağmen, olgun süte ( 5 günden sonra gelen süt ) göre çok daha fazla antiinfektif öğeler ve büyüme faktörleri içerir. Hatta prematüre doğum yapan annelerin kolosturumu çok daha fazla büyüme faktörü içermektedir.
Laktoz anne sütündeki şekerdir. Yavaş ve kolay sindirilir, kalsiyum emilimini arttırır ve laktik asite dönüşerek bağırsak florasının korunmasına yardım eder.
Anne sütünün toplam protein oranı diğer hayvan sütlerine göre düşük olmasına rağmen infeksiyonlara karşı koruyucu ve büyüme faktörleri içeren whey proteini adı verilen kısmı daha fazladır ve daha rahat sindirilir. Ayrıca anne sütünde inek sütünün allerjenitesini yapan betalaktoglobulin bulunmaz.

Anne sütünde hiçbir mamada bulunmayan epidermal büyüme faktörü, sinir büyüme faktörü, insuline benzer büyüme faktörü gibi pek çok büyüme faktörü ve bebeği infeksiyonlardan koruyan antikorlar bulunur.Anne sütünün yağ içeriği bebeğin hassas sindirim sisteminden çok rahat emilebilecek şekildedir. İçindeki çoklu doymamış yağ asitleri bebeğin sinir sisteminin sağlıklı gelişmesini sağlar. Anne sütü D ve K vitaminleri dışında bebeğe gerekli bütün vitaminleri içerir. Anne sütü demir ve kalsiyum oranları inek sütünden az olmasına rağmen 5–6 kat daha fazla emilecek özelliğe sahiptir.

Emzirmenin Bebeğe ve Anneye Yararları

Yapılan son tıbbi çalışmalar ilk 6 ay sadece anne sütü ile beslenen bebeklerde orta kulak infeksiyonları, ishal ve üst solunum yolu infeksiyonlarının çok daha az oluştuğunu ve çocukluk çağı obesitesinin yine çok daha az oranda oluştuğunu göstermiştir.

  •   Mensturasyonun gecikmesine ve böylece üst üste gebelik olma durumunu azaltır.
  •   Annedeki meme ve yumurtalık kanseri oluşma riskini azaltır.
  •   Anne ve bebeğin kemik gelişimini sağlayarak annedeki osteoporoz riskini azaltır.
  •   Emziren annelerin kendine saygısı artar.
  •   Anne ve bebek arasındaki bağı güçlendirir, bebeğin duygusal gereksinimlerini karşılar.
  •   Emziren annelerin doğum sonu kanamaları daha az olur.
  •   Anne sütü alan bebeklerde daha az kabızlık, gaz ağrısı ve pişik görülür.

Emzirmenin Aileye ve Toplum Sağlığına Yararları

Emzirme aileye yüzlerce TL tasarruf ettirir.


  • Emzirilen bebekler daha az hasta olacağı için sağlık harcamaları azalır.
  • Hasta çocuklarıyla uğraşmayan insanların iş gücü-iş verimi artar.
  • Emzirme ile daha sağlıklı nesiller yetiştirilir.

Emzirmeye Kolay Başlangıç İçin Öneriler

Gebeliğiniz sırasında emzirme ile ilgili yayınları okuyup izlerseniz bebeğinizi kollarınıza aldığınızda nasıl davranmanız gerektiğini bileceksiniz.

  •   Gebeliğinizde kontrollerinizi yaptırın ki doğum sonrası tıbbi bakıma muhtaç olmayan bir bebeğinizi çok daha rahat emzirebilirsiniz.
  •   Doğum öncesi kontrollerde göğüslerinizi kontrol ettirerek düz, çökük meme başı gibi endişelerinizi doktorunuzla konuşun.
  •   Daha önce veya şu anda emzirme başarılı emzirme deneyimine sahip akraba ya da arkadaşlarınızla konuşun.
  •   Bebeğinizi doğumdan hemen sonra emzirmeye başlayın çünkü bu dönemde bebeğiniz uyanık ve emme arzusu çok güçlüdür.
  •   Anne ve bebek arasındaki bağı güçlendirir, bebeğin duygusal gereksinimlerini karşılar.
  •   Bebeğinizin sizle aynı odada kalmasına ısrar edin böylece her istediğinde emzirin. Unutmayın ki sık emzirme sütünüzün daha çabuk çoğalmasını sağlayacaktır.


Eğer bebeğinize tıbbi nedenlerden dolayı yoğun bakım gerekiyorsa, ilgili sağlık personeline bebeğinize tıbbi bir zorunluluk olmadan formül mama ya da biberon verilmemesini konusunda uyarın, mümkün ise emzirin yoksa sütünüzü sağıp kap yada damlalık ile verilmesini söyleyin.

  •   Sütünüzdeki artışı gözleyin, bir iki gün içinde artacaktır.
  •   Emzirme canınızı yakmaz! Eğer emzirme ağrı, acı veriyor ise tutuş tekniğinizi deneyimli bir sağlık personeline göstererek nerde hata yaptığınızı sorun.
  •   Beslenme aralıkları bebeğin arzusu ile günde 8–12 kez olmalıdır.
  •   Emzirme öğrenilen bir beceridir kendinize ve bebeğinize zaman tanıyın.
  •   Bebeğiniz için en iyisini yaptığınızı bilin.
  •   Bunun devamı için de kendi sağlığınıza dikkat edin. .

Emzirme İle İlgili Soru ve Cevaplar


Emzirmek Canımı Yakar mı?

Emzirmek can yakmaz. İlk başlarda hafif bir hassasiyet olabilir hissedilse de giderek azalır. Ağrıyı azaltmak için bebeğiniz çenesini olabildiğince açmalı ve areolanın ( meme başı etrafındaki koyu renkli kısım ) büyük bölümünü mümkün olduğu kadar almalıdır. Bebeğiniz doğru şekilde memeye kenetlendiğinde her ikiniz içinde ağrısız ve huzurlu olacaktır. İyi kenetlenemeyen bebek süt alamayacak, huzursuzlaşacak ve meme ucunuz giderek tahriş olacaktır. Eğer emzirme acı veriyorsa emzirme konusunda deneyimli birinden vakit geçirmeden yardım isteyiniz.

Emzirirken Neler Yemeliyim?

Emzirirken yenilmesi ya da kaçınılması gereken gıdalar hakkında her kültürün bir görüşü vardır. Bazı gıdaları almak sizi ve aile üyelerini rahatlatabilir. Son yapılan araştırmalar yenilen içilen gıdaların anne sütünü çok az etkilediğini göstermiştir. Emzirirken iştahınız artabilir ve kendinizi susamış hissedebilirsiniz. Kafeinsiz içecekleri bol miktarda tüketin. Süt üretimi günlük ortalama 500 ekstra kalori gerektirir. Böylece emziren kadınlar gebelik sırasında aldıkları fazla kiloları daha rahat verirler. Yeterli gıda alamayan kadınlarda bile sütün içeriği fazla değişmez. Vücudunuz bebeğiniz için gereken sütün oluşmasını depolarını kullanarak sağlayacaktır.

Emzirmeye Ne Zaman Başlamalıyım?

Doğumdan hemen sonra ilk yarım saat içinde emzirmeye başlayın. Göğüslerinizi ne kadar erken uyarırsanız süt üretimi o kadar çabuk başlayacaktır. Ayrıca bu dönemde bebeğiniz uyanık ve emme arzusu çok güçlüdür. Bu birkaç saatlik dönem geçtiğinde bebekler uykuya meyilli olurlar ve emzirmeye başlama gecikir. Başlangıçta göğüslerinizden kolosturum adı verilen sarı ya da altın sarısı renkli, miktarı az ancak antikorlardan zengin süt gelir. Bu süt bebeğinizin bağırsak sistemini kaplar ve infeksiyonlara karşı korur. Emzirdikçe süt üretimi artar ve günler geçtikçe mavimsi beyaz renkli olgun süt gelir.

Ne Kadar Sıklıkla Ve Süre Emzirmeliyim?

Yenidoğan bebekler sıklıkla beslenmeye gereksinim duyarlar, kesin bir şemaya bağlı kalmadan en azından her iki saatte bir olmalıdır. Böylece göğüsleriniz hızla uyarılır ve süt üretimi artar. Anne sütü formül mamalara göre daha çabuk hazmedildiği için bebeğinizi daha sık beslemeniz gerekebilir. Bebekler büyüdükçe daha az sıklıkta beslenirler. Emzirme süresi 10 dakika ila 30 dakika arasında pek çok faktöre bağlı olarak değişir. Eğer bebeğiniz tam kenetlenmiş ve güçlü emiyor ise 15–20 dakika yeterlidir. Emzirmenin başlarında gelen süte ön süt denir şeker ve sudan zengindir. Bu süt bebeğinizdeki susuzluğu ve kan şekeri düşmesini önler. Beslenme süresi uzadıkça bebeğiniz arkadaki yağlı süte ulaşır ve onun sonuna doğru tokluk duygusuyla memeyi genelde uyuyarak bırakır. Sadece ön sütü alan bebek kısa süre sonra acıkacak oysa arkadaki yağlı sütü de alan bebek daha uzun süre tok kalacaktır.

Bebeğimin Yeterli Süt Aldığını Nasıl Anlarım?

Bebeğinizin altını ıslatma sıklığından yeterli süt aldığı anlaşılabilir. İlk günlerde sütünüz az ama yoğun içerikli iken günde 1–2 kez ıslatır. Süt üretiminin arttığı 3. günden itibaren günde an az 5–6 kez ıslak bez ve 3–4 kez kirli bez normaldir. Anneler bebeklerin çoğu ağlamalarını açlıktan ve sütlerinin yetersiz olduğundan diye düşünürler. Oysaki bebeğiniz bu sayılarda bez tüketiyorsa ve haftada 125 gr kilo alımı varsa yeterli süt alıyor demektir.

Emzirirken Bebeğim Memeyi Nasıl Kavramalı?

Memenizi başparmak tepede ve dört parmak aşağıda J şeklinde tutarak destekleyin. Parmaklarınız areolanın gerisinde olmalıdır. İlk günlerde ya da göğüsler çok büyük ise tüm emzirme boyunca desteklemek gerekebilir.

Meme ucunuza bir damla süt çıkarın ve meme ucunu kullanarak bebeğin dudaklarına, ağız kenarına dokunun böylece bebeğinizin ağzını genişçe açmasını sağlayın.

Bebeğinizi tüm vücudu size dönük olarak tutun. Bebeğiniz meme başı ile birlikte olabildiğince areolayı ağzının içine alacaktır. Bebek sadece meme ucunu almamalıdır.

Bebeğin dilinin alttan meme ucunu kavradığını ve dudaklarının dışarıya doğru kavradığını kontrol edin. Eğer alt çenenin yeterli açılmadığını fark ederseniz çeneye hafifçe bastırın ve açılmasını, alt dudağın da dışarıya dönmesini sağlayın. Bebeğin çenesi memeye değecektir.

Bebeğinizin ileri geri çene hareketlerini gözleyin ve arada yutma seslerini takip edin. Bebeğin burnu ve çenesi memeye değebilir. Emzirmek canınızı acıtmamalıdır. Eğer acı duyarsanız bebek büyük ihtimalle yanlış kavramıştır bebeği nazikçe memeden ayırın ve tekrar deneyin. Bebeğinizi memeden ayırırken küçük parmağınızı yavaşça ağzının kenarından içine sokun bebeğiniz parmağınızı emerken memeden ayırın.

Bebekler Neden Ağlar?

Bebeğiniz her ağladığında aç değildir. Altının ve vücudunun kirli olması, çok uyaran olması, gaz sancısı, hastalık ya da ağrı da bebekleri ağlatır.

Nadir görülen nedenler

Emzirirken doğum kontrol hapları kullanmak Alkol, sigara, fazla kafein, ilaç sedasyon yapan ilaç kullanımı Bebeğin ağır hastalık ya da sakatlığı

Toplum İçinde Nasıl Emzireceğim?

Her şeyden önce toplum içinde emzirmek zorunda değilsiniz. Kadınların çoğu bundan rahatsız olurlar ancak tecrübe kazandıkça kendilerini daha rahat hissederler. Eğer dışarıda kalacağınız süre kısa ise çıkmadan önce ve hemen dönüşte emzirin. Arabanız varsa araç içinde emzirin. Bayan cafe, ya da bayanlara özel bir mağaza bulun, ya da soyunma kabinini kullanın. Evde iseniz sandalyenizi ters çevirerek insanlarla göz göze gelmeyin, bir bez ya da örtü ile göğsünüzü örtün ya da ev sahibinden uygun bir oda isteyin. Sütünüzü sağıp biberon ile verebilirsiniz ancak bunu bebeğiniz memeyi emmeyi iyice öğrenmediği ilk aylarda yapmayın.

İşe Geri Döndüğümde Emzirmeye Nasıl Devam Edeceğim?

Emzirmek uzakta olsanız bile sizle bebeğinizi bir arada tutar. Doğum sonrası mümkün olan en uzun izni almaya çalışın böylece sütünüzü sağmak zorunda kalacağınız zamanı azaltmış olursunuz. Çalışan annelerin emzirmesi işverenler için bile faydalıdır çünkü sağlıklı bebeklere sahip annelerin iş yerindeki performansı artar ve iş yerinden hasta bebekleri için sık sık izin almazlar. İşyerinizde emzirme ya da sağma odası varsa orada yoksa içerisinde bir soğutucu bulunan temiz bir oda ayarlayarak öğlen saatlerinde ya da aralarda sütünüzü sağıp soğutucuya koyun. Sağmış olduğunuz sütü biberonla verebilirsiniz ancak bunun için bebeğinizin emmeyi iyice öğrenmiş olması gerekmektedir.

Sütümü Nasıl Sağacağım?

Memeden süt elle, el pompalarıyla ya da elektrikli pompalarla sağılır. Anneler genelde sağılan miktarın azlığından şikayet ederler. Unutmayın ki doğurduğunuz bebeği oluşturan vücudunuz ona gereken besini de hazırlayacaktır. Siz sadece onu oradan çıkartmasını sağlayacaksınız. Bu işlem için çalışıyor olsanız bile mümkün olan en uzun zamanı ayırın. Varsa size destek verecek bir yakınınızla beraber sessiz bir yerde oturun. Eğer mümkünse bebeğinizi tensel temas yapacak şekilde tutun yoksa bebeğinize bakın yoksa fotoğrafını kullanın. Kafeinsiz ılık bir şeyler için. Memelerinizi ısıtın. Ilık kuru ya da yaş havlu ya da ılık duş ile yapabilirsiniz. Bu işlem süt kanallarını rahatlatacaktır. Meme uçlarını her meme ucunu 3–5 dakika olmak üzere masajla dokunup, yuvarlayıp hafifçe sıkarak prolaktin ve oksitosin hormonlarının çalışmasını sağlayın ki hem süt üretimi artsın hem de süt bezleri kasılarak süt meme ucuna doğru ilerlesin. Sağma işlemi sırasında memeye hafifçe masaj yapın. Bir memeyi 5-7 dakika sonra diğerini 5-7, daha sonra ilk memeyi 3-5 ve diğerini 3-5 en sonunda yine ilk memeyi 2-3 ve diğerini 2-3 dakika sağın. Tüm bu işlemlere ek olarak bir yardımcı sırtınıza iki kürek kemiğinizin arasına masaj yapabilir ve sizde öne doğru eğilip göğüslerinizi sallayarak biraz daha süt gelmesini sağlayabilirsiniz. Bu işlemleri yapmadan, özellikle hormon reflekslerini uyarmadan yapılacak sağma işleminden yeterli süt alınamaz, annenin morali bozulur ve mamaya yönelir. Mama ve biberon kullanımının başlaması ve artması bebeğin memeyi daha az tutup uyarmasına, bu daha az süt üretimine ve bir kısır döngüye neden olur.

Hangi Pompayı Almalıyım?

Sütünü sağması gereken annelerin pek çok alternatifi vardır. Bu pompaların etkinlikleri ve fiyatları çok değişiktir. Pompa kiralayan müesseselerde bulunmaktadır. İkili pompalar sütünü hızlı bir şekilde sağması gereken anneler için iyi olabilir. Anne sütü verilmeyen çocuğun mama, biberon, temizlik ve daha sık hastalanacağı için sağlık harcamaları düşünüldüğünde en pahalı pompa bile ucuz kalmaktadır.

Bebeğime Su veya Meyve Suyu Vermeli miyim?

Sütünüz ilk 6 ay hatta sıcak yaz günlerinde bile bebeğinizin bütün ihtiyaçlarını karşılar. Bu nedenle ayrıca su, süt, mama, meyve suyu vermeye gerek yoktur. Yapılan araştırmalar ek gıdalara 6 aya kadar ne kadar geç başlanırsa bebeklerin o kadar sağlıklı olduğunu göstermiştir. Yenidoğan bebeğin sindirim sistemi çok hassastır. O nedenle 6 ay bekleme ishal ve besin allerjisini önlemede çok faydalıdır. Katı gıdalar bebeğiniz 6 aylık olunca başlanabilir.

Anne Sütünde Yeterli D Vitamini Olmadığı Doğru mu?

Güneş ışığı alan cildimiz D vitamininin ana kaynağıdır. Yaşanılan yer, bebeğin ne kadar güneş ışınlarına temas ettiği, bebeğin derisindeki pigment miktarı ve bebeğin cildine sürülen koruyucu faktörlere göre vitamin üretimi değişir. D vitamini eksikliği kemik gelişimini olumsuz etkiler. Amerikan Pediatri Akademisi bebek ne ile beslenirse beslensin 2. haftadan itibaren günlük 200 IU D vitamini verilmesini önermektedir.

Ek Gıdalara Ne Zaman Başlamalıyım?

İlk 6 ay sadece anne sütü önerilmektedir. 6. aydan itibaren anne sütü ile birlikte uygun ek gıdalara başlanmalıdır.

Bebeğimi Ne Zaman Sütten Keseceğim?

Son yapılan öneriler bebeğinizi 2 yıl emzirmeniz yönündedir.

Eşim Emzirmemi Desteklemiyor, Ne Yapmalıyım?

Eşinizi anne sütü ve emzirmenin faydaları konusunda bilgilendirin. Sadece anne sütü verdiğinizde aile ekonomisine ne kadar tasarruf ettirebileceğini anlatın. Anne sütü ile beslenmeyen bebekler için mama, biberon, sterilizasyon ve bebek daha çok hastalanacağı için ilaç, muayene, vakit ve moral kaybı yaşanacağını anlatın.

Alkol ya da Sigara İçerken Emzirebilir miyim?

Amerikan Pediatri Akademisinin son yaptığı çalışmada annesi sigara içerek bebeğin pasif içici durumunda kalması durumunda eğer bebek sadece anne sütü alıyor ise sigaranın bebeklerde neden olduğu üst solunum yolu infeksiyonları ve allerjik astım gibi hastalıkların daha az görüldüğü tespit edilmiştir. Yani anne sütü sigaranın zararlarını yenmiştir. Ancak sigaranın sütü azaltıcı ve bebekler üzerinde huzursuzluk yapıcı etkileri vardır. Hafif alkollü içeceklerin ( bir kadeh şarap vs ) emzirilen bebekler için zararlı olduğu düşünülmemektedir. Ancak çok fazla alkol alımı bebekleri ilk başta uykulu ya da huzursuz yapar ve sürekli devam edildiğinde bebeğin gelişimi bozulur.

Emzirirken İlaç Kullanabilir miyim?

Her zaman yeni bir ilaç almadan önce doktorunuza danışınız. İlaçların çoğu az da olsa anne sütüne geçer. Eğer kronik bir sağlık problemi ( hipertansiyon, diyabet, astım, guatr vs ) nedeniyle ilaç alıyorsanız bu ilaçlar uzun zamandır kullanıldığı için anne sütüne bebeğe etkileri biliniyor olacaktır. Bu ilaçlarınızın güvenilirliğini doktorunuza danışınız. Yeni ilaçlar ya da nadir görülen hastalıklarda kullanılan ilaçlar hakkındaki bilgiler maalesef azdır. Parasetamol içeren ağrı kesici, ateş düşürücüleri ve gebeliğiniz sırasında kullandığınız vitamin, mineral haplarını güvenle kullanabilirsiniz.